Noordwijk in de herfst: kust, duin en ruimtevaart
De badplaats verbindt strand en vuurtoren met Hollands Duin en het Europese ruimtevaartcentrum ESTEC.
Verhalen uit Nederland.
Alle verhalen
Katwijk in de herfst: vissersverleden tussen strand en duin
De vuurbaak, de Oude Kerk en het museum vertellen hoe deze kustplaats met de zee verbonden bleef.
Hoek van Holland in de herfst: strand aan de havenmond
De kustplaats groeide met de Nieuwe Waterweg; strand, metro en pier tonen hoe zee en scheepvaart hier samenkomen.
Hellevoetsluis in de herfst: marinehaven en droogdok
Rond het droogdok van Jan Blanken komen scheepsbouw, vesting en marinegeschiedenis samen.
Egmond aan Zee in de herfst: vuurtoren, strand en duin
De witte toren markeert een oud kustdorp; vlak erachter gelden in het duinreservaat andere toegangsregels.
Callantsoog in de herfst: kustdorp naast een gesloten Zwanenwater
Het strand en het dorpsplein blijven het gezicht van Callantsoog; voor natuurwandelaars is de Uitlandse Polder nu het alternatief.
Brielle in de herfst: de Watergeuzen voorbij de stadswal
De Noordpoort, de latere vestingwallen en het museum laten verschillende eeuwen van Brielle zien.
AI-beeld ter illustratieEen kleine knipoog van de sterren
Elk sterrenbeeld krijgt een speelse gedachte voor de dag.
Zaanse Schans: molens, musea en een dorp van verplaatste huizen
De Zaanse Schans is in de twintigste eeuw gebouwd uit panden die elders in de Zaanstreek stonden. Wat je er ziet, verwijst naar een streek waar in de achttiende en negentiende eeuw ruim zeshonderd molens draaiden.
Weesp: porselein en stadhuis als begin van een stadswandeling
Het museum van Weesp zit op de tweede verdieping van een stadhuis uit 1776. Het begon als één kamer met oudheden en draait nu om het porselein dat in Weesp werd gemaakt. Vanaf het museum loop je naar kerk, molen en fort.
Naarden-Vesting: zes bastions rond een stad op een zandrug
Naarden ligt op een zandrug aan de voormalige Zuiderzee en heeft de vorm van een ster met zes bastions. Het Nederlands Vestingmuseum zit in de kazematten van bastion Turfpoort. Sinds 2021 hoort de Waterlinie bij het werelderfgoed.
Muiden: van waterburcht Muiderslot tot forteiland Pampus
In Muiden staat een middeleeuws kasteel dat is gesloopt, herbouwd en te koop gezet. Voor de kust ligt een fort op een kunstmatig eiland. Samen vertellen ze eeuwen van verdediging rond Amsterdam.
Bergen, het kunstenaarsdorp van Gestel, Toorop en Lucebert
In Bergen vestigden schilders zich vanaf het begin van de twintigste eeuw in atelierwoningen. Er ontstond een eigen stijl, een museum met een beeldentuin en een festival dat het dorp elk najaar tot galerie maakt.
Medemblik op maandag: kasteel van buiten, museum op een andere dag
Kasteel Radboud vertelt een middeleeuws verhaal, maar is op maandag 19 oktober gesloten. De kade en het stadshart blijven een wandeling waard.
Kinderdijk in de herfst: een waterlandschap dat blijft werken
Negentien molens, twee routes en een verhaal over waterbeheer. In de herfst blijft Kinderdijk toegankelijk, maar voor de bezoeklocaties is een ticket nodig.
Hoorn langs het Markermeer: de haven is vandaag het startpunt
De historische havenstad heeft een verhaal over handel en scheepvaart. Op maandag zijn de museumalternatieven beperkt; een wandeling langs haven en Roode Steen kan wel.
Beversporen in het najaar: takken als aanwijzing, los van een boottocht
Bevers zijn vooral in de schemering actief. In het najaar zijn vraatsporen en burchten meestal een realistischer doel dan een ontmoeting met het dier.
Alkmaar na het kaasmarktseizoen: de Waag vertelt verder
In oktober is er geen kaasmarkt op het Waagplein. Het Kaasmuseum in het Waaggebouw houdt het verhaal van handel en productie zichtbaar.
Terborg is een stad: wandelen tussen Wisch en de Oude IJssel
Stadsrechten sinds 1419, een verdwenen burcht en een particulier kasteel geven het compacte centrum van Terborg zijn verhaal.
Schiermonnikoog bij laagwater: een herfstdag met vogels en getij
Het wad verandert elk uur. Getij, vogels, kwelder en begeleide excursies bepalen het ritme van een eilanddag.
Met een gids door de stad: drie manieren om Amsterdam, Utrecht en Groningen te zien
Privé wandelen, een thema uit de agenda kiezen of in het weekend aansluiten: drie verschillende vormen van een stadswandeling met gids.
Lochem tussen Markt en Berkel: van landstad naar landschap
Een stadswandeling, de toren van de Gudulakerk en de oude handelsrivier laten zien hoe centrum en Achterhoek elkaar in Lochem raken.
Drie uitjes zonder entree: waar gratis toegang precies voor geldt
Duinen, landgoedpaden en gratis jeugdtickets: zo werkt de grens tussen vrije toegang en betaalde onderdelen.
Utrecht tussen Domtoren en werfkelders: een stad op twee niveaus
Boven de straten staat de 112,32 meter hoge Domtoren. Langs de Oudegracht ligt een tweede laag van de stad: de werven en kelders waar eeuwenlang goederen werden gelost en opgeslagen.
Huis Bergh in het najaar: een kasteel met nieuwe museumroute en oude lagen
Het kasteel in ’s-Heerenberg opende in september 2026 opnieuw. Achter de gracht liggen eeuwen bouwgeschiedenis, een grote kunstcollectie en een praktisch bezoek dat voorbereiding vraagt.
De Biesbosch vanaf het water: kreken, wilgen en zoeken naar beversporen
Een boottocht laat het zoetwatergetijdengebied anders zien dan een wandeling. Wie in het najaar bevers wil ontdekken, moet vooral het verschil kennen tussen een spoor vinden en een dier zien.
Bronkhorst: een klein stadje tussen kasteelheuvel en IJssellandschap
Bronkhorst kreeg in 1482 stadsrechten. De straatjes, de kapel en de kasteelheuvel vertellen over het oude stadje; daarbuiten begint een heel ander wandelgebied langs de IJssel.
Amersfoort tussen Koppelpoort en Lange Jan: twee monumenten, twee verhalen
Bij de Koppelpoort kwamen land en water samen. Verderop staat de Onze-Lieve-Vrouwetoren zonder zijn kerk. Een wandeling door de binnenstad verbindt de twee geschiedenissen.
Zaltbommel: het Stadskasteel en de Gasthuistoren
Een zestiende-eeuws stadspaleis en een oudere toren laten verschillende lagen van de stad zien.
Wandelen op De Hoge Veluwe in oktober
Bos, heide en zand liggen dicht bij elkaar; voor het Kröller-Müller Museum is ook een parkticket nodig.
De duivel wilde ontslag
Aan de Waal, bij Waardenburg in Gelderland in het midden van Nederland, staat een kasteel waaraan verhalen over dokter Faust zijn verbonden. Aan de overkant ligt Zaltbommel, in het verhaal kortweg Bommel. Volgens deze overlevering woonde er een geleerde die de duivel in dienst nam en zelfs die knecht tot wanhoop bracht.
Venlo in de herfst: van Maas tot Floddergats
De stad combineert een rivier, een oude binnenstad en verhalen van wisselende machthebbers.
Vaals: wandelen bij drie grenzen
De Vaalserberg, het dorpshart en het drielandenpunt bieden elk een ander uitzicht op de grensstreek.
Toeristenbelasting: wie bepaalt het tarief?
Gemeenten bepalen hun eigen toeristenbelasting. Voor 2026 begroten zij samen € 654 miljoen aan opbrengsten.
Tiel: rivierstad, fruit en het verhaal van Flipje
Het streekmuseum verbindt Waal, handel, archeologie en de jamgeschiedenis van de Betuwe.
Slot Loevestein: een kasteel met drie levens
Van middeleeuwse vesting tot staatsgevangenis: in het weekend volgt ook een riddertoernooi.
Sittard: een basiliek tussen de oude straten
De beschermde binnenstad heeft een negentiende-eeuwse basiliek en een geschiedenis die ver voorbij de huidige grens reikt.
Parkeren in de herfstvakantie: stadsgarage of P+R?
Arnhem, Utrecht en Nijmegen laten zien waarom tarief, overstap en voorwaarden samen tellen.
Paddenstoelenfestival bij Ennemaborg op 18 oktober
Vrijwilligers van Het Groninger Landschap nemen bezoekers mee het landgoed op.
Nijmegen: Romeinse wortels langs de Waal
Een wandeling verbindt het Valkhofpark, de Waalkade en bijna twee millennia stadsgeschiedenis.
Kasteel Heeswijk: van motte tot museum
In het beekdal van de Aa liggen kasteel, ommuurde tuin en landgoed naast elkaar.
Kasteel Doorwerth: tussen rivier en Veluwe
Een wandeling langs moestuin en landgoed Duno maakt het kasteelbezoek groter dan de vertrekken alleen.
Gulpen: bier en heuvels in het Heuvelland
Een brouwerijdorp met wandelroutes laat zien hoe plaats, grondstoffen en landschap samenkomen.
Fruit- en Snoeidagen in Meeden: kijken, vragen en leren snoeien
Tuingoed Foltz zet op 17 en 18 oktober oude fruitrassen in de kijker, met gratis toegang, snoeidemonstraties en een rondleiding.
Dwingelderveld: natte heide en twee schaapskuddes
In het Drentse park wisselen vennen, bos en heide elkaar af. Het bezoekerscentrum bij Ruinen is een startpunt.
Drents-Friese Wold: bos, heide en paddenstoelen
Het nationale park heeft een toegankelijk familiepad bij Appelscha. Oktober is volgens de agenda excursiemaand.
Culemborg: het Weeshuis vertelt de stad
In een eeuwenoud gebouw komen verhalen over opgroeiende kinderen en de geschiedenis van Culemborg bijeen.
Arnhem in de herfst: park, museum en dierentuin
Sonsbeek ligt dicht bij het station; het Openluchtmuseum en Burgers’ Zoo vragen een eigen dagplanning.
Apeldoorn: Paleis Het Loo in herfstkleuren
Het paleis, de tuinen en het landschapspark bieden verschillende routes door het Oranjeverleden.
Zuiderzeedorp en Schathuys: een najaarsdag in Enkhuizen
Het Zuiderzeemuseum gebruikt deze twee namen voor zijn locaties. Het dorp blijft tot en met 25 oktober open.
Valkenburg: boven de kasteelruïne, onder de heuvel de grot
De ruïne en de Fluweelengrot vertellen samen het verhaal van mergel, verdediging en ondergrondse gangen.
Tilburgs textielverleden is zichtbaar in de fabriek zelf
Het TextielMuseum zit in het voormalige complex van Christiaan Mommers. De lopende tentoonstellingen kijken naar verhalen en nieuw werk in textiel.
Thorn: het Witte Stadje vertelt ook de geschiedenis van een abdij
De witte gevels trekken de aandacht, maar in de Abdijkerk ligt het verhaal van een adellijk vrouwenstift.
Slot Zuylen: kasteelgeschiedenis langs een slangenmuur
Het slot bij Utrecht was tot 1952 bewoond. De tuin vertelt mee, terwijl een nieuwe tentoonstelling pas op 21 oktober opent.
Roermond: van de Munsterkerk naar het water van de Maasplassen
Een abdijkerk met een middeleeuws praalgraf staat in een stad die ook de Roer, Maas en plassen als omgeving heeft.
Pompoenen plukken kan in Bunnik nog tot eind oktober
Boerderij Nieuw Slagmaat houdt op vrijdagen en zaterdagen in oktober plukdagen.
Oirschot: de basiliek is op donderdag alleen van buiten te zien
De Sint-Petrusbasiliek vertelt de geschiedenis van het dorp. Voor een bezoek aan het interieur gelden in oktober beperkte weekenduren.
AI-beeld ter illustratieNederland telt 740 bierbrouwerijen, tegen 75 in 2010
CBS zag in 2025 voor het eerst sinds 2010 een daling. De KVK telde begin 2026 inschrijvingen op een andere basis.
AI-beeld ter illustratieNatuurkamperen in oktober: veel terreinen sluiten na de herfstvakantie
Staatsbosbeheer publiceert openingsdata voor zijn eigen terreinen. Een klein aantal blijft ook in de winter open.
Museumnacht Kids Haarlem opent op 17 oktober voor jonge bezoekers
De avond heeft een museumprogramma van 17.00 tot 21.00 uur en daarna een afterparty. Voor volwassenen en kinderen is een ticket nodig.
Muiderslot: een waterburcht, kruidentuin en verhalen van bewoners
Het kasteel in Muiden is in oktober dagelijks open. Het Ridder- en Ambachtenweekend volgt op 17 en 18 oktober.
Maastricht tussen Vrijthof, Dominicanenkerk en Bonnefanten
Een route door de stad verbindt kerkgeschiedenis met een boekhandel en moderne kunst. In het Bonnefanten is tijdelijk een verdieping gesloten.
Kasteel Helmond staat deze herfst in het teken van verhalen
Het Herfstkasteel loopt tot en met 25 oktober. Het museum biedt knutselactiviteiten en vanaf 17 oktober ontmoetingen met kasteelbewoners.
Fietsen tussen Vecht en plassen: drie routes met een eigen lengte
Rond Oud-Zuilen, de Vechtstreek en ’s-Graveland lopen gepubliceerde tochten van 35 tot 41 kilometer.
Eindhoven maakt zich op voor Dutch Design Week
Strijp-S toont zijn industriële verleden tijdens het ontwerpfeest van 17 tot en met 25 oktober. Het Van Abbemuseum heeft één sluitingsdag in die week.
Drie wandelgebieden op de Utrechtse Heuvelrug vragen elk een eigen route
Doorn, Amerongen en Leersum bieden bos en heide. Een gesloten platform en slecht zichtbare markeringen verdienen aandacht bij de planning.
Delft eet Duurzaam sluit project af op 17 oktober
Het Bastiaansplein krijgt volgens de organisator stands, optredens en muziek. De organisator heeft de begin- en eindtijd niet bekendgemaakt.
AI-beeld ter illustratieBeukenlanen om te wandelen: vier routes
Natuurbeheerders wijzen routes aan bij Beestenveld, op de Veluwezoom, in Wolfheze en op de Utrechtse Heuvelrug.
Bergen op Zoom: van stadspaleis naar oude stadspoort
Het Markiezenhof is open, al zijn twee onderdelen tijdelijk gesloten. De Gevangenpoort biedt een tweede kijk op het vestingverleden.
AI-beeld ter illustratieWitlofsalade met peer: bitter, zoet en een hand walnoten
Snijd de peer pas als de dressing klaarstaat. Dan kan hij meteen tussen de frisse witlof, met walnoten voor de beet. Deze salade vraagt geen pan en is een eenvoudig bijgerecht bij een warme maaltijd.
AI-beeld ter illustratieWillemstad: een vesting die van zeshoek naar zevenhoek groeide
De wallen aan het Hollands Diep en het Mauritshuis vertellen hoe een versterkt dorp veranderde in een vestingstad.
AI-beeld ter illustratieVlissingen: de boulevard als lijn door de stadsgeschiedenis
De Westerschelde, Michiel de Ruyter en de herinnering aan de oorlog komen samen langs de kust van deze havenstad.
AI-beeld ter illustratieVeere: stadsgeschiedenis tussen stadhuis en Veerse Meer
In de historische binnenstad herinneren huizen en straten aan de vijftiende en zestiende eeuw. Museum Veere verbindt het stadhuis met de Schotse Huizen.
AI-beeld ter illustratieSint-Maartenliedjes: historische varianten uit de Liederenbank
Een Groninger versie en oude tekstvarianten tonen hoe het lied veranderde. Hoe kinderen nu per provincie zingen, is niet vastgesteld.
AI-beeld ter illustratieSint-Maarten op 11 november: waarom kinderen met lampionnen lopen
Het feest herinnert aan een gedeelde mantel. De huidige tocht langs de deuren ziet er per buurt anders uit.
AI-beeld ter illustratieOpenluchtmuseum Arnhem: het zomerseizoen loopt nog tot 25 oktober
Overdag zijn ambachten, gebouwen en herfstactiviteiten te zien; ’s avonds biedt Uitgelicht een wandeling met een apart tijdslot.
AI-beeld ter illustratieHulst: een rondgang over de wallen van de vestingstad
De gerestaureerde stadswallen, negen bolwerken en drie poorten vormen een leesbare route rond de historische kern.
AI-beeld ter illustratieHeusden: een herbouwde vesting die stad bleef
Na zware schade in 1944 kreeg Heusden zijn poorten en haven terug. Op de wallen kijken drie molens uit over de Bergsche Maas.
AI-beeld ter illustratieGoes: de Grote Markt blijft een plek voor handel
De dinsdag- en zaterdagmarkt vormen een vertrekpunt voor een bezoek aan de binnenstad en de omgeving van Zuid-Beveland.
AI-beeld ter illustratieGanzen in oktober, zwanen later: twee haltes op de trekroute
Oostvaardersplassen en Lauwersmeer zijn belangrijke vogelgebieden, maar niet iedere soort bereikt Nederland tegelijk.
AI-beeld ter illustratieFietsvakantie in eigen land: 2,4 miljoen deelnemers volgens Fietsplatform
De cijfers voor 2024/2025 onderscheiden reizen vanaf één verblijfplaats en tochten met meerdere overnachtingsadressen.
AI-beeld ter illustratieDrie stadsparken in de herfst, zonder belofte van piekkleur
Het Amsterdamse Bos, het Haagse Bos en het Vondelpark hebben elk een eigen geschiedenis. De precieze herfstkleuren zijn niet te dateren.
Drie kastelen met een herfstprogramma voor kinderen
Loevestein, het Muiderslot en De Haar combineren verhalen, speurtochten en kasteelbezoek. De vakantiedata lopen per regio uiteen.
AI-beeld ter illustratieDomburg: wandelen waar badplaats en kunstenaarsverhaal samenkomen
De kustplaats op Walcheren trok kunstenaars als Toorop en Mondriaan. In het najaar verschuift de aandacht naar strand, dorp en licht.
AI-beeld ter illustratieDen Bosch in oktober: van de Sint-Jan naar de Binnendieze
De kathedraal is dagelijks open en de schippers varen nog tot en met 31 oktober onder stadsmuren en gewelven door.
AI-beeld ter illustratieDe Atlantikwall: kustverdediging en de gevolgen voor bewoners
Bunkers blijven zichtbaar langs de Nederlandse kust. In Scheveningen is een commandobunker nog op twee oktoberdagen open.
AI-beeld ter illustratieBreda tussen kerk en park: het kasteel blijft op afstand
De Grote Kerk en het Valkenberg zijn te bezoeken; voor het Kasteel van Breda geldt een andere toegangssituatie.
AI-beeld ter illustratieBockbier Festival Utrecht keert van 16 tot en met 18 oktober terug
De 27e editie op het Janskerkhof brengt bockbieren van ruim 25 brouwerijen, muziek en proeverijen bijeen.
AI-beeld ter illustratieAppelcrumble met havermout: grote kruimels mogen blijven
Wrijf het deeg niet helemaal fijn. Juist de grotere kruimels geven straks iets om doorheen te lepelen, boven een laag zachte appel. Havermout maakt de bovenkant wat grover; kaneel gaat bij het fruit.
AI-beeld ter illustratieAppel-aardappelstamppot met goudbruine ui
De appel hoeft niet op het toetje te wachten. In deze grove stamppot geeft hij de aardappelen een friszoete tegenstem; de ui krijgt apart de tijd om goudbruin te worden. Schep hem pas aan tafel bovenop, zodat die twee structuren blijven bestaan.
AI-beeld ter illustratieAan de Waddenzee schuift de vogeltrek het seizoen door
Half oktober is de steltlopertrek op Schiermonnikoog bijna voorbij. Bij Zwarte Haan zijn kluten en wulpen nog een reden om naar het wad te kijken.
Zwolle volgt het spoor van poort naar handelswater
Een wandeling langs de Sassenpoort, Peperbus en Thorbeckegracht maakt de Hanzestad leesbaar. Tijdens de herfstvakantie onderzoekt ANNO hoe Zwolle ontstond.
Zutphen leest zijn verleden tussen rivier en Librije
De IJssel, de Berkelpoort en de boekenzaal van de Walburgiskerk vertellen ieder een ander deel van de geschiedenis van deze Hanzestad.
Zierikzee laat zich lezen via drie stadspoorten
Aan de haven staan twee poorten tegenover elkaar; de Nobelpoort leidt de blik naar de oude kern van Schouwen-Duiveland.
Wegwerkzaamheden in oktober: afsluitingen per reisdag
Op de A2 loopt onderhoud, terwijl op de A15 en A59 vanaf 16 oktober meerdaagse afsluitingen beginnen. De omleiding verschilt per fase en rijrichting.
Nieuwe Hollandse Waterlinie: lees het water tussen de forten
Fort bij Vechten en Fort Honswijk zijn vertrekpunten voor een groter verhaal over sluizen, dijken en polders. Wat is deze herfst daadwerkelijk te bezoeken?
Molens bezoeken in de herfstvakantie: van werkvloer tot waterland
De Zaanse Schans, Kinderdijk en een molen in de buurt bieden elk een ander verhaal.
Middelburg laat zijn eeuwen zien tussen Markt en Abdij
Twee pleinen, een toren en de oude stadsrand maken de geschiedenis van de Zeeuwse hoofdstad te voet leesbaar.
Met de trein in de herfstvakantie: routes en kaartjes
Tijdens de herfstvakantie van 10 tot en met 25 oktober 2026 overlapten schoolvrije dagen en spoorwerk rond Amersfoort en Rotterdam. Kaartsoorten en dalurenvoorwaarden bepalen daarnaast welk ticket bij een reis past.
Kampen leest zijn Hanzeverleden langs rivier en poorten
Doorkijkpanelen verbinden de IJssel met eeuwenoude stadspoorten. Een wandeling laat zien hoe handel en verdediging het stadsbeeld vormden.
Hattem lees je van Markt tot Dijkpoort
De compacte vestingstad bij de IJssel laat haar handelsverleden zien in straten, gevels, muurrestanten en haar laatste stadspoort.
Hasselt leest zijn verleden langs rivier en grachten
Aan het Zwarte Water liggen de sporen van Hanzehandel, vestingwerken en kalkovens dicht bij elkaar.
Harderwijk loopt van Vischpoort naar Wolderwijd
De oude stadspoort, de havens en de nieuwe waterkant laten zien hoe Harderwijk zijn blik op het water bleef richten.
Halloween: van Ierse winteravond tot griezelen in Nederlandse parken
De naam verwijst naar Allerheiligen, maar in Nederlandse pretparken draait Halloween om een keuze tussen gezinsactiviteiten en schrikavonden.
Elburg: van de botters door de Vischpoort
De oude vissershaven en het rechte stratenplan van de vestingstad vertellen samen hoe Elburg aan water en land leefde.
Drie Veluwewandelingen tussen bos en heide
Van 4,5 tot 14 kilometer: Hoog Buurlo, het Deelerwoud en de Veluwezoom laten elk een ander deel van het landschap zien.
Doesburg laat de IJssel en mosterd samen spreken
Een wandeling door de Hanzestad voert van de rivier langs oude vestingwerken naar een museum waar het mosterdambacht nog zichtbaar is.
Deventer bewaart het handelshart achter de Brink
De Boekenmarkt was in augustus; het Bergkwartier is er het hele jaar. Een wandeling laat zien hoe handel, verval en restauratie de wijk vormden.
De Stelling van Amsterdam: forten bezoeken met het landschap erbij
Pampus bood van 10 tot en met 25 oktober 2026 een herfstprogramma; Spijkerboor is voor overwinterende vleermuizen gesloten. Langs dijken en polders wordt zichtbaar hoe de verdedigingsring werkte.
Zotte Zaterdag is dit jaar een light-editie rond De Waag
Redactie Holland Magazine · 12 oktober 2026
Vijf mark voor een gerust geweten
Bij Maastricht, aan de Maas in Limburg in het zuidoosten van Nederland, kende men een oud verhaal over de eigenaar van de Zwarte Molen. Het speelt in de tijd van de kruistochten, toen predikers mannen opriepen om voor hun geloof naar het Heilige Land te trekken. De molenaar Godeslas hoorde zo’n preek aan en rekende uit wat die hem zou kosten.
Dickens Wintermarkt keert vier dagen terug naar Veere
Redactie Holland Magazine · 12 oktober 2026
Van varkensstal naar familiekapel: De Haar opent de kapeldeur
Redactie Holland Magazine · 12 oktober 2026
AI-beeld ter illustratieGestoofde rodekool met peer en laurier
Rodekool wordt zacht in de pan; peer gaat later erbij en houdt wat vorm.
AI-beeld ter illustratieKnolselderij-aardappelgratin met tijm
Dunne plakjes knolselderij en aardappel garen in room onder een goudbruine kaaskorst.
In Waalenburg wijzen vogels van staal de weg
Redactie Holland Magazine · 12 oktober 2026
In Valkenburg begint Kerststad onder de grond
Redactie Holland Magazine · 12 oktober 2026
In Middelburg wandel je op zondag de kunst binnen
Redactie Holland Magazine · 12 oktober 2026
Bourtange wordt het decor van Magisch Samhain
Redactie Holland Magazine · 12 oktober 2026
Hij zou zich beheersen, en wel onmiddellijk
In Groningen, in het noorden van Nederland, vertelde men over het kasteel Stenhuisheerd. De ridder die er woonde had veel vijanden. De meeste had hij zelf gemaakt.
Grave maakt ruimte voor de landelijke intocht
Redactie Holland Magazine · 12 oktober 2026
Eén woord te veel
Bij Echt, in Limburg in het zuidoosten van Nederland, vertelde men over een onthoofde vrouw die bij de ruïne van het Sleutje rondwaarde. In oorlogstijd hadden inwoners haar gedood, zonder dat ze vóór haar dood de kerkelijke vergeving had ontvangen. Haar geest had de mensen van Echt wraak gezworen.
Een schoonzoon van zuiver goud
Bij Lochem en Barchem, in de Gelderse Achterhoek in het oosten van Nederland, vertelde men over witte wieven. Dat waren geheimzinnige vrouwen die als nevel boven het land verschenen. In een kuil bij de Koerbelt woonden er volgens dit oude verhaal drie. De oudste had nagels waarmee je een aardappel kon schillen zonder een mes te pakken. Zij was de baas van de witte wieven tot op de Veluwe.
Drie excursies in het Fochteloërveen dit najaar
Redactie Holland Magazine · 12 oktober 2026
De zuster die bleef wachten
In Deventer, aan de IJssel in Overijssel in het oosten van Nederland, heeft de Bergkerk twee torens. Volgens een oud verhaal zijn ze verbonden met twee zusters: Martha en Beatrix. Martha was iets langer, en zo vertelde men ook over die torens: twee naast elkaar, de een net wat hoger dan de ander.
De Lumineuze Nachten brengen projecties naar Kasteel de Haar
Redactie Holland Magazine · 12 oktober 2026
De koning die stilte wilde
In Limburg, in het zuidoosten van Nederland, vertelde men over reuzenkoning Halichem. Zijn volk wilde dat hij trouwde. Hij wilde dat zijn volk ophield erover te beginnen.
De dood paste door een gaatje
In Twente, in de provincie Overijssel in het oosten van Nederland, vertelde men dat de pest als een klein wolkje langs de boerderijen bij Enschede trok. De mensen noemden die gevreesde ziekte de Zwarte Dood. In deze overlevering kon een hele hoeve eraan ten onder gaan, terwijl er van buiten nauwelijks iets te zien was.
De dominee die de toekomst wilde verplaatsen
In Pietersbierum, een dorp bij Harlingen in Friesland in het noorden van Nederland, vertelde men over een vrouw die haar eigen begrafenis zag voordat ze gestorven was. Zo’n vooruitblik noemde men een voorloop. Haar man was dominee en wilde er niets van weten.
De dag die ieder jaar terugkwam
Ridder Allaert liet de kluizenaar verdrinken omdat die hem iets had gezegd wat hij niet wilde horen. De man had hem zijn zondige leven verweten. Allaert kon een vermaning beantwoorden met een bevel; hij verwachtte dat het water daarna de rest zou doen.
AI-beeld ter illustratieBietensalade met appel, walnoot en mosterddressing
Aardse biet, knapperige appel en walnoot krijgen een frisse dressing met mosterd.
In Orvelte snijdt een ploeg de herfstakker open
Redactie · 11 oktober 2026
LIFF zet Leiden elf dagen lang in filmstand
Redactie · 11 oktober 2026
Glas krijgt in Zutphen een kerk als etalage
Redactie · 11 oktober 2026
Deventer toren: zondagen in de vakantie
Redactie · 11 oktober 2026
In Deventer schuift het diner de kerk in
Redactie · 11 oktober 2026
BredaPhoto laat zien hoe beelden troost kunnen dragen
Redactie · 11 oktober 2026
Almere loopt na zonsondergang een ronde om het Weerwater
Redactie · 11 oktober 2026
AI-beeld ter illustratiePompoensoep met geroosterde pitten
Rooster de pompoen eerst; pas daarna gaat hij met bouillon de pan in. De pitten blijven apart tot het opdienen.
AI-beeld ter illustratieNoord begint aan herfstvakantie; Midden en Zuid volgen een week later
Redactie · 10 oktober 2026
De klok gaat terug, maar het Europese plan loopt nog
Redactie · 10 oktober 2026
AI-beeld ter illustratieWarme appels met havermout en kaneel
Een kleine ovenschaal is genoeg: het appelvocht houdt de bodem zacht, terwijl de havermout bovenop kleurt.
AI-beeld ter illustratieChampignon-preitaart met tijm
Bak de champignons eerst droog genoeg om de taartbodem niet nat te maken. Daarna hoeft de vulling alleen nog te stollen.
AI-beeld ter illustratieMet de boswachter op zoek naar paddenstoelen
Redactie · 10 oktober 2026
Wolvega opent zijn archief voor één middag
Redactie · 9 oktober 2026
Verhalenweekend Drenthe 2026: Orvelte was gratis, Exloo vereiste reservering
Redactie · 9 oktober 2026
Nieuwe fietsbrug moet scholieren over de Leidsevaart helpen
Redactie · 9 oktober 2026
Een muziekroute als hart van een Zwolse festivalweek
Redactie · 9 oktober 2026
Molenpad-Polderpad blijft langer dicht door vertraagde brugdelen
Redactie · 9 oktober 2026
De Koeiemart van Woerden draait nog altijd om koeien
Redactie · 9 oktober 2026
Hattem maakt zijn binnenstad één dag tot chocoladeroute
Redactie · 9 oktober 2026
AI-beeld ter illustratieGroninger notenkoek met een kruidige kruim
De noten liggen onder én boven het deeg. Een lage oventemperatuur geeft deze stevige kruidkoek de tijd om tot in het midden gaar te worden.
AI-beeld ter illustratieGeroosterde aardappel en prei met Groningse mosterd
De mosterd gaat pas na het roosteren over de groenten. Zo kun je de pit doseren, terwijl aardappel en prei hun gebruinde randjes houden.
Fantasy Fest in Rijswijk: verhalen, kostuums en een Kids Corner
Redactie · 9 oktober 2026
Bij Cannenburch is de herfstmarkt gratis, het kasteelbezoek niet
Redactie · 9 oktober 2026
AI-beeld ter illustratieBietentaart met geitenkaas en tijm
Voorgekookte biet maakt deze taart haalbaar op een gewone kookavond. Een dunne deegbodem draagt roze vulling, zachte geitenkaas en een beetje tijm.
De Amsterdam Marathon loopt ook door het dagelijks leven van de stad
Redactie · 9 oktober 2026
De Zandmotor mag van vorm veranderen
Redactie Holland Magazine · 8 oktober 2026
AI-beeld ter illustratieLauwe gerstsalade met geroosterde wortel
Rooster de wortels tot de randjes kleuren en meng ze met stevige gerstkorrels. Mosterd, citroen en pompoenpitten geven de lauwe salade een frisse, knapperige afwerking.
Schokland: een eiland dat ook op het droge geschiedenis bewaart
Redactie Holland Magazine · 8 oktober 2026
AI-beeld ter illustratieKnolselderijsoep met appel en bieslook
De appel gaat mee de pan in: zo krijgt deze zachte knolselderijsoep een fris accent. Een lepel yoghurt en wat bieslook maken de kom af.
Een hunebed was een graf voor meer dan één generatie
Redactie Holland Magazine · 8 oktober 2026
De Grevelingensluis krijgt nieuwe techniek — met de reservedeuren eerst
De renovatie vanaf 2027 begint bij onderdelen die naast de sluis liggen. Dat zegt iets over onderhoud aan een verbinding waar boten én wegverkeer langskomen.
AI-beeld ter illustratieAardappel-preifrittata met boerenkaas
Dunne aardappelplakjes geven deze frittata stevigheid, zacht gebakken prei zorgt voor smaak. De oven neemt het laatste werk over; je hoeft de gevulde pan niet om te keren.
De ridder die toch iemand nodig had
Bij Haarzuilens, vlak bij Utrecht in het midden van Nederland, staat Kasteel de Haar. Over de middeleeuwse burcht op die plek wordt een verhaal verteld van een ridder die niemand nodig had. Dat vond hij zelf, tenminste.
Quickscan 3: een foto hoeft niet aan de muur te blijven
In het Nederlands Fotomuseum tonen twintig makers fotografie als boek, film, archief en fysiek materiaal. De tentoonstelling helpt kijken naar wat er met een beeld gebeurt wanneer de maker de vorm verandert.
Noord-Holland zoekt recreatieruimte: een hectare dichtbij telt anders
Een nieuw provinciaal bericht noemt een tekort van bijna 30.000 hectare. Het onderzoek erachter vergelijkt behoefte en aanbod voor 2024. Waar groen ligt, is daarbij minstens zo belangrijk als hoeveel hectare er is.
DDW in Eindhoven: een plein om te wachten, spelen en proberen
Van 17 tot en met 25 oktober 2026 plaatste Dutch Design Week acht grote installaties in het centrum en op Strijp-S. Ze gebruikten gewone handelingen in de stad als uitgangspunt voor ontwerp.
AI-beeld ter illustratieStevige erwtensoep: de lepel blijft bijna staan
Spliterwten hoeven niet te weken. Ze koken langzaam stuk tot een dikke basis, waarin daarna prei, wortel, knolselderij en aardappel garen. Deze soep wordt de volgende dag nog dikker en lekkerder.
Marker Wadden in het najaar: de laatste vaarweken naar de eilanden achter de Houtribdijk
Tot het laatste vaarweekend op 31 oktober en 1 november gaat de veerboot nog vanuit Lelystad naar Marker Wadden. Waarom die eilanden er liggen, wat de dijk ernaast ermee te maken heeft en welke vogels je er in de herfst ziet.
JekerJazz in Maastricht: drie dagen livemuziek in de cafés van het Jekerkwartier
Van vrijdag 9 tot en met zondag 11 oktober spelen bands in cafés, hotels en op straat. Een wandeling door het oudste deel van de stad, langs de Helpoort en een watermolen waar meel voor vlaai wordt gemalen.
Huis Bergh weer open: in de kelder van het kasteel wordt vanaf zaterdag 10 oktober ook op zaterdag gemunt
Koning Willem-Alexander heropende het kasteel in ‘s-Heerenberg op 17 september door een munt te slaan. Wat de restauratie veranderde, waarom de Berghse munt geen beste naam had, en wat je er nu ziet.
Vallende sterren in oktober: de Draconiden in de nacht van 8 op 9 oktober en de Nacht van de Nacht op 24 oktober
Het maximum van de Draconiden valt vrijdag 9 oktober rond 3 uur; donderdagavond rond 21.00 uur is het beste kijkmoment, onder een bijna maanloze hemel. Op zaterdag 24 oktober doven gemeenten en bedrijven lichten voor de Nacht van de Nacht. Waarom een donkere plek het verschil maakt, en waar je die vindt.
AI-beeld ter illustratieAnijskrollen: een knoop wit brood vol anijs
Een krol is een zacht wit broodje met een knoop erin en zoveel anijs dat de keuken ernaar ruikt zodra de oven opengaat. In Veghel en omgeving smeer je hem dik met roomboter en leg je er een knapperig speculaasje op.
AI-beeld ter illustratieBossche bollen thuis: acht soezen met een kap van pure chocolade
De bekende Bossche bol is fors; deze thuisversie maakt acht kleinere soezen van ongeveer 7 cm breed. Bak ze ruim gaar, anders zakken ze in. Doop alleen de bovenkant in pure chocolade en vul ze vlak voor het eten met slagroom.
Nationale Bokbierdag in Zutphen: zondag 11 oktober proeft de Hanzestad het herfstbier
Op zondag 11 oktober staan bokbierkramen op vijf plekken in de binnenstad en trekt een nostalgische optocht door Zutphen. Wat de stad eromheen te bieden heeft, van kettingbibliotheek tot torenbeklimming.
Stormseizoen 2026-2027: waarom de eerste storm Austen heet en de tweede Boelo
Vorig jaar kreeg op 1 oktober al een storm een naam; dit seizoen is de lijst begin oktober nog onaangeroerd. Wanneer krijgt een storm een naam, wie bedenkt die, en wat zit er achter de Nederlandse inzendingen?
Sallandse Heuvelrug: Beleefweek van 10 tot 18 oktober tussen Holten, Nijverdal en de Regge
Zaterdag begint in het Overijsselse Salland de Beleefweek, precies in de herfstvakantie van regio Noord. Wat deze heuvelrug met heide, keien en naaldbos voor de mijnbouw tot een eigen streek maakt, en waar je begint.
Lage waterstand op Rijn en IJssel: waarom de rivier begin oktober nog niet is bijgekomen
Rijkswaterstaat meldt dat Rijn en IJssel lager staan dan normaal voor de tijd van het jaar. Hoe een droog zomerhalfjaar doorwerkt in de rivier, wat je ervan ziet aan de oever en waarom het water in de winter niet wordt bewaard.
Herfstvakantie 2026: het noorden begint zaterdag, midden en zuid een week later
Regio Noord heeft als eerste herfstvakantie, van 10 tot en met 18 oktober. Midden en Zuid volgen van 17 tot en met 25 oktober. Welke regio heb jij, en waarom kan je school afwijken?
AI-beeld ter illustratieFryske dúmkes: anijs, gember en hazelnoot
Dúmke is Fries voor duimpje, al weet niemand zeker waar de naam vandaan komt. Het deeg gaat als rol de koelkast in en wordt daarna in plakjes gesneden. In deze versie geven anijs en gember de geur en fijngehakte hazelnoten de beet.
AI-beeld ter illustratieFriese oranjekoek: roze vanboven, sinaasappel vanbinnen
Wie oranjekoek bestelt, krijgt iets roze. De naam zit binnenin: snippers gekonfijte sinaasappelschil, die met het beslag worden meegebakken. Deze thuisversie is een platte cake van 24 cm met een snufje anijs en een glazuur van poedersuiker en sinaasappelsap.
Alkmaar Ontzet op 8 oktober: lampionnen, kaasdragers en zuurkool in de stad van de victorie
Donderdag viert Alkmaar dat het Spaanse leger in 1573 vertrok. Hoe doorgestoken dijken een stadsfeest werden, en wat je op 7 en 8 oktober in de binnenstad kunt zien en proeven.
AI-beeld ter illustratieAardappelgratin met prei en Friese nagelkaas
Nagelkaas proef je meteen: kruidnagel en komijn zitten in de kaas zelf. In deze ovenschotel smelt hij tussen dunne plakken aardappel en zachte prei. Daarom blijft de rest van de kruiding bescheiden: een teen knoflook, een snufje nootmuskaat en wat peper in de melk.
Weekend van de Wetenschap: wat is er zondag 4 oktober nog open
Redactie Holland Magazine · 4 oktober 2026
AI-beeld ter illustratieStoofperen met Limburgse stroop
Een stoofpeer wordt niet vanzelf zacht; daarvoor moet hij uren in de pan. Een lepel appel-perenstroop geeft het vocht een donkere, fruitige diepte. Hoe langer de peren stoven, hoe roder ze kleuren.
AI-beeld ter illustratieRijstevlaai: rijstepap op een dunne gistbodem
Eerst wordt de rijst langzaam pap in de melk, daarna gaat hij de oven in op een dunne bodem van gistdeeg. Het resultaat is een romige vlaai met een stevige rand die je desnoods uit de hand eet, de korst het laatst.
AI-beeld ter illustratieZuurvlees: azijn erin, zoet eruit
De azijn doet zijn werk een nacht lang in de koelkast. Daarna stooft het vlees uren zacht, tot peperkoek en stroop de saus binden en het zuur omzetten in iets diepers. Wie proeft, zoekt eerst naar het zuur en vindt vooral zoet.
Week van de Scheidsrechter 2026: waarom de sport scheidsrechters tekortkomt
Van zaterdag 3 tot en met zondag 11 oktober bedanken sportbonden hun arbiters. Achter het bedankje zit een zorg: de KNVB meldt al jaren een tekort aan scheidsrechters in het amateurvoetbal.
Paddenstoelen in oktober: waarom ze in de herfst massaal opkomen
De herfst is het paddenstoelenseizoen, want vocht en een nog zachte bodem zijn precies wat schimmels nodig hebben. Wat je boven de grond ziet, is slechts een klein deel van het organisme.
Leidens Ontzet 2026: de Grote Optocht en het thema ‘Horen, Zien en Proeven’
Op zaterdag 3 oktober trekt de Grote Optocht door Leiden, met praalwagens, muziek en een prikkelarm deel. Zo loopt de stoet en wat je erin ziet.
Kinderboekenweek 2026 met thema ‘Spot aan!’: waar de week over gaat
De 72e Kinderboekenweek loopt van 30 september tot en met 11 oktober en draait om podium, zang, dans en theater. Wat je moet weten over het thema, het geschenk en de geschiedenis.
Dierendag 4 oktober: Franciscus van Assisi en het ontstaan van Werelddierendag
Op zondag 4 oktober 2026 is het weer Dierendag. De datum is de feestdag van Franciscus van Assisi, maar de dag zelf begon in 1925 in Berlijn, en toen nog in maart.
Een natte ochtend zonder regen: waar dauw vandaan komt
Een droog gebleven nacht en toch druppels op het gras: dat hoeft geen raadsel te zijn. Water kan zich ter plaatse vormen uit waterdamp die al in de lucht zat. Voor dauw hoeft er geen bui over te trekken. Het koude oppervlak doet het werk.
De herfst die op 1 september begint
Redactie Holland Magazine
Wat de Afsluitdijk met het water veranderde
Redactie Holland Magazine
De streep die Nederland op hoogte brengt
Redactie Holland Magazine
AI-beeld ter illustratieSnijbonenstamppot met goudbruine ui
De snijboon blijft hier zichtbaar: fijne groene reepjes door grof gestampte aardappel, met zachte gebakken ui erbovenop. Een kleine lepel mosterd geeft de stamppot wat pit.
AI-beeld ter illustratiePlatte kniepertjes: het ijzer doet het werk
Voor deze dunne wafeltjes heb je geen oven nodig. Een klein bolletje deeg gaat tussen de hete platen; een paar minuten later ligt er een lichtbruin koekje op het rooster.
AI-beeld ter illustratieBoekweitpannenkoeken met een hartige vulling
Geen stroop vandaag: deze dunne pannenkoeken krijgen gebakken champignons en een lepel crème fraîche. Boekweit geeft het beslag een aardse smaak; de tarwebloem in het beslag helpt bij het omkeren.
AI-beeld ter illustratieDe burgemeester die bleef zitten
De broek van de burgemeester begint te roken. De raad gaat op zoek naar een oplossing waarvoor niemand hoeft op te staan.
AI-beeld ter illustratieHaar kostbaarste bezit
De kasteelheer heeft zijn onderdanen één keer te vaak laten betalen. Emma mag vertrekken met wat zij zelf kan dragen.
Het water dat Leiden bevrijdde, bleef op het land achter
Op 3 oktober viert Leiden zijn bevrijding uit 1574. Buiten de stadsmuren vertelt dezelfde gebeurtenis een ander verhaal: dat van boeren die hun land onder water zagen verdwijnen.
De herfst laat zien wat het bos al die tijd verborgen hield
Een paddenstoel lijkt ineens uit de grond te schieten. De schimmel waar hij bij hoort, was er vaak al. In de herfst krijgt een verborgen deel van het bos een zichtbaar gezicht.
AI-beeld ter illustratieDe man die de zee wilde laten betalen
Schipper Job vangt iets wat niet van hem is. Zelfs het verdriet op zee beschouwt hij als een zakelijke kans.
AI-beeld ter illustratieHet dorp dat door een gat viel
Gabriël heeft Limburg keurig uitgemeten. De duivel heeft een zwaard. En de bewoners hebben zo hun eigen ideeën.
Suurhoffbrug A15: wat de scheuren in de oude brug naar de Maasvlakte betekenen
Sinds 16 september rijdt al het verkeer richting Maasvlakte over de vluchtstrook. Wat een hoofdligger doet, wat Rijkswaterstaat over de scheuren zegt en hoe het verkeer omrijdt.
Stormvloedkering Ramspol: hoe de opblaasbare balgstuw bij Kampen het stormseizoen ingaat
Op dinsdag 6 oktober sluit Rijkswaterstaat de kering tussen Ketelmeer en Zwarte Meer als test. Hoe drie rubberen balgen een dam van 10 meter hoog vormen, en wat het grote onderhoud opleverde.
Olie op Zeeuwse stranden: wat zware stookolie is en hoe de kust weer schoon wordt
Van Westkapelle tot Vrouwenpolder, op Noord-Beveland en in Zeeuws-Vlaanderen spoelde olie aan. Wat voor olie dat is, wie het strand schoonmaakt en hoe lozingen op zee worden opgespoord.
Nazomer eind september: waar de warmte vandaan komt en wat de Noordzee ermee doet
Na een koele donderdag verwachten weerdiensten dagen van 20 graden of meer. Wat een nazomer is, hoe de warme lucht ons bereikt en waarom de Noordzee pas in augustus het warmst is.
Herfstequinox 23 september: waarom de herfst in Nederland twee begindata heeft
Op 23 september om 02.05 uur begon de astronomische herfst, terwijl meteorologen al sinds 1 september herfst tellen. Hoe dat zit, en waarom dag en nacht op de equinox niet precies even lang zijn.
Ruimte voor de Rivier 2.0: waarom er langs de Maas ruimte gereserveerd blijft
Rijk en regio willen gebieden achter de dijk openhouden voor maatregelen na 2050. Wat zo’n reservering betekent, en wat de Maas leerde van 1995 en juli 2021.
Einstein Telescope: waarom Zuid-Limburg kandidaat is en hoe de keuze in 2027 valt
Het kabinet onderzoekt een samenwerking met Italië rond de ondergrondse telescoop. Wat is de Einstein Telescope, wat maakt de bodem in de grensstreek geschikt en wie beslist?
Kröller-Müller Museum toont deze herfst al zijn 88 Van Gogh-schilderijen tegelijk
Otterlo toont deze herfst alle 88 Van Gogh-schilderijen uit de eigen collectie tegelijk, waar er normaal zo’n dertig tot veertig hangen. De expositie is ingedeeld rond de thema’s geloof, hoop en liefde.
De bronsttijd is begonnen: waarom het edelhert op de Veluwe burlt en vecht
Vanaf september strijden mannetjesherten op de Veluwe luidruchtig om de hindes. Natuurmonumenten noemt de tweede helft van september het hoogtepunt van de bronst.
Zuid-Hollandse veenweiden: gras op een dalende vloer
Tussen Gouda, Woerden en de Nieuwkoopse Plassen ligt land dat zacht aanvoelt en langzaam zakt. Dat is veenweide: gras op oud moeras.
Zeeuwse kreekruggen: de oude geul ligt hoger dan het land
In Zeeland loopt een dorpsweg soms over een flauwe bult terwijl het weiland ernaast inzakt. Die bult is een kreekrug: zand dat een getijdengeul achterliet.
Zaanse Schans: een geredde buurt achter de ansichtkaart
De groene houten gevels lijken een zeventiende-eeuws dorp. De meeste panden staan hier pas sinds de jaren zestig.
Waterloopbos: waar havens in het bos werden nagebootst
Tussen de bomen bij Marknesse liggen betonnen bakken en slingerende geulen. Dat is geen parkvijver. Het zijn schaalmodellen van waterwerken.
AI-beeld ter illustratieWat een buienradar wel en niet vertelt
Het kleurenplaatje op je telefoon is geen emmer op het gras. Het is een echo hoog in de lucht, omgerekend naar regen.
Waarom huisnummers verspringen: even links, oneven rechts — of andersom
Loop een Nederlandse straat in en de nummers springen: 1 tegenover 2. Dat is geen slordigheid. Het is een laatnegentiende-eeuwse manier om een huis vindbaar te maken.
Waarom herfstbladeren verkleuren voordat ze vallen
Geel en oranje zitten bijna het hele jaar in het blad. Je ziet ze pas als het groen vertrekt.
Waarom een stad warmte vasthoudt als het platteland al afkoelt
’s Avonds slaat de lucht om zodra de bebouwing dichter wordt. Steen heeft overdag zon opgeslagen en geeft die traag terug.
Waarom duinen drinkwater bewaren
Onder het zand van de Hollandse kust ligt zoet water op zout water. Drinkwaterbedrijven gebruiken die bel als filter én als voorraad.
Waarom de Oosterscheldekering meestal openstaat
Een kering die bijna altijd open is, klinkt als een halfwerk. In Zeeland is dat de kern van het ontwerp.
Veerponten: de overkant als dagelijkse halte
In Amsterdam is de overkant geen metafoor. Het is een GVB-lijn over water, ouder dan de elektrische tram.
Utrechtse Heuvelrug: een stuwwal die je te voet kunt lezen
Tussen het Gooi en Rhenen ligt een zandrug boven het veen en de rivierklei. De Gelderse Vallei ernaast is het gat dat het ijs achterliet.
Trekvogels in september: Nederland als doorgeefluik
In september begint de lucht te schuiven. Broedvogels gaan weg, noordelijke soorten komen langs. Of je ze ziet, hangt van wind en zicht af — niet van één vast getal.
TextielMuseum Tilburg: kijken hoe stof wordt gemaakt
Tilburg was een wolstad. Het TextielMuseum bewaart niet alleen stalen. Het laat machines zien die van draad een doek maken.
Stoommachinemuseum Medemblik: kracht voor water en fabriek
Aan het IJsselmeer staat een museum in een voormalig stoomgemaal. De machines vertellen waarom stoom ooit het verschil maakte tussen natte polder en droge akker.
Stationsklokken: hoe de trein Nederland dezelfde tijd gaf
Toen steden nog hun eigen lokale tijd gebruikten, was een afspraak verderop minder eenvoudig dan nu. De trein maakte een gemeenschappelijke klok dringend nodig.
Spoorwegmuseum: stationscultuur in een echt stationsgebouw
Het Spoorwegmuseum zit niet toevallig in een station. Maliebaan was een halte. De collectie legt uit hoe dat gebouw ooit in een netwerk paste.
Sloten: waarom de waterstand aan de overkant anders kan zijn
Twee sloten, één weg ertussen, en toch staat het water links hoger dan rechts. Dat is geen lek. Dat is peilbeheer.
Rivierduinen bij Nijmegen: zand uit de bedding, niet uit het ijs
Ten oosten van Nijmegen steekt de stuwwal steil boven de Waal uit. In de Ooijpolder ernaast liggen lage zandkoppen. Dat is ander zand.
Overijsselse coulissen: het landschap als toneeldoek
In Twente breken houtwallen, hagen en singels het uitzicht steeds opnieuw. Achter een groene rand verschijnt weer een ander weiland. Zo krijgt het landschap zijn naam: coulissen, net als in een theater.
Noord-Hollandse droogmakerijen: meren die akker werden
Beemster, Purmer, Schermer: namen van meren die verdwenen. Wat overbleef is een vloer van klei onder NAP, getekend in rechte kavels.
Museum Speelklok: muziek die zonder muzikant speelt
In Utrecht draait een museum om instrumenten die zichzelf afspelen. De vraag is niet alleen hoe het klinkt. De vraag is hoe de muziek erin is opgeslagen.
Mist boven weilanden: waarom de grond ’s nachts een deken maakt
Na een heldere nacht ligt er een witte laag over het gras, terwijl de stad nog zichtbaar is. Dat is geen wolk die is neergestreken. Het is de weide die haar warmte heeft afgegeven.
Markthallen: waar handel een dak over de stad trekt
Rotterdam had eeuwen markt op straat. De Markthal zette die handel in 2014 onder een woonboog — bovenop de plek waar de stad begon.
Louwman Museum: toen de auto nog een avontuur was
In Den Haag staat een van de oudste particuliere autocollecties ter wereld. De vroege wagens laten zien dat rijden eerst een experiment was, geen woon-werkverkeer.
AI-beeld ter illustratieLimburgse vlaai: dun van leer, dik van smeer
Een Limburgse vlaai is geen taart met bladerdeeg. Het is gistdeeg, fruit uit een fruitstreek, en een feestschaal die al in de negentiende eeuw zo werd genoemd.
Limburgse holle wegen: het pad dat zich inzette
In Zuid-Limburg loop je soms tussen twee wanden van löss. Boven rijdt een tractor op het plateau. Jij zit meters lager in de weg.
AI-beeld ter illustratieLeidse hutspot: de stamppot die later aardappel kreeg
Op 3 oktober eet Leiden hutspot. De legende zet een weesjongen bij een Spaanse pot. De aardappel zat daar in 1574 nog niet in.
Knotwilgen: bomen die je klein houdt
Langs sloten in rivierklei staan wilgen met een dikke knoest en een kroon van twijgen. Die knoest is geen ziekte. Het is een knot.
Kinderdijk lezen als watersysteem, niet als molenrij
Negentien molens op een rij zijn het plaatje. UNESCO beschermt iets groters: polders, boezems, gemalen en sluizen die samen water omhoog tillen.
Hofjes: een gemeenschappelijke tuin achter de poort
Achter een smalle poort in Haarlem of Leiden ligt een tuin met huisjes eromheen. Die tuin is geen extraatje. Hij is het hof.
Heidebeheer met schapen: de kudde als maaier
Paarse heide blijft alleen open als iets de opslag eet. Op veel Nederlandse zandgronden is dat nog steeds een schaap.
Heggen als erfgoed: een levende afrastering
Een haag is meer dan een erfgrens. In de Maasheggen is het vlechtwerk zelf het monument.
Groningse wierden: handel op een zelfgemaakte heuvel
In het Groninger kleiland steekt een dorp boven het maaiveld uit. Die bult is geen stuwwal. Het is een terp die hier wierde heet: opgeworpen grond om droog te wonen toen de zee nog vrij in- en uitliep.
AI-beeld ter illustratieGroningse mosterdsoep: pittig uit de pot, zacht van de roux
De soep is jonger dan de mosterd. Wat Gronings smaakt, zit in grove maling en azijn, niet in een middeleeuws soepboek.
Getijden in de Oosterschelde: de tafel die twee keer per dag verdwijnt
Vergeet even de schuiven in de kering. Het getij zelf dekt en ontbloot slik, plaat en schor — en daarmee het voedsel van vogels.
Gelderse stuwwallen: ijs dat riviergrond omhoogduwde
De Veluwezoom en de heuvels bij Nijmegen zijn geen opgewaaid duin. Het zijn stuwwallen: bevroren rivierlagen die het landijs in het Saalien opzij perste.
Friese terpen: lagen in een veranderende kust
Een Friese terp is geen Groningse wierde met een andere uitspraak alleen. Het is dezelfde truc — omhoog wonen — maar je leest hem hier als een doorsnede van een kust die steeds van vorm wisselde.
AI-beeld ter illustratieFries suikerbrood: wittebollen met een suikerhart
In een Friese sûkerbôle zitten klonten suiker die in de oven smelten tot plakkerige holtes. Dat is het punt, geen extra stroop over een gewoon brood.
Flevoland: land dat lager ligt dan de zee ernaast
In Flevoland fiets je over zeebodem. Het IJsselmeer ligt hoger dan veel akkerranden. Dat is geen gezichtsbedrog. Het is een polder.
Efteling: het ambacht om iets nieuws er oud uit te laten zien
De sprookjeshuizen in Kaatsheuvel ogen alsof er al generaties wonen. Achter die indruk zitten tekeningen en ambacht: nieuwe gebouwen krijgen een verhaal in hun gevel.
Droogte op hoge zandgronden: waarom een nat voorjaar niet genoeg is
Op de Veluwe of in de Achterhoek kan het in mei groen zien én toch te droog zijn onder je voeten. De spons vult trager dan de bui valt.
Drentse esdorpen: akker, brink en veld in één bedrijf
Een Drents esdorp is geen lint langs een weg. Het is een werkverdeling: de es voor het graan, de brink voor het vee, het veld en het beekdal voor de rest.
De Utrechtse waterlinie: land dat je onder water kon zetten
Ten oosten van Utrecht ligt geen gewone rivierdijk alleen. Er ligt een oude afspraak: bij oorlog het land laten vollopen, zodat een leger vastliep in de plas.
De IJssel bij Deventer: waarom een rivier ruimte nodig heeft
De IJssel slingert pal langs de stad. Als het water stijgt, moet het ergens heen. Daarom liggen er geulen in de uiterwaarden.
Brabantse zandverstuivingen: heide die weer gaat lopen
Op de Loonse en Drunense Duinen waait zand over het fietspad. Dat is geen strand. Het is een stuifzand dat het binnenland zelf maakte.
AI-beeld ter illustratieBrabantse worstenbroodjes: vlees in gistdeeg, geen saucijzenbroodje
Een zacht wit broodje om een gekruide gehaktrol. In Brabant is dat slachtdag, zaterdag én carnaval — geen bladerdeeghapje.
Beekherstel: de rechte sloot mag weer slingeren
Veel Nederlandse beken werden rechtgetrokken om water snel af te voeren. Beekherstel geeft een deel van die bochten terug.
Archeon: wat een reconstructie wel en niet is
In Alphen aan den Rijn staan een Romeinse herberg, een terpboerderij en een middeleeuws huis naast elkaar. Bijna niets daarvan is het opgegraven origineel.
Afsluitdijk: wat veranderde er toen zout water zoet werd?
In 1932 ging het laatste gat dicht. Daarna verdween de Zuiderzee niet alleen van de kaart. Het water zelf veranderde van karakter.
AI-beeld ter illustratieDe vrouw die de zee liet eten
Een schip vol graan is haar niet kostbaar genoeg. Dus krijgt de zee het. Alleen heeft de zee ook iets voor haar bewaard.
AI-beeld ter illustratieDe hertog met de vuile voeten
Het hof wil lachen om een schoenlapper op de troon. Maar de schoenlapper heeft opdrachten voor het hof.
AI-beeld ter illustratieDe kapitein die nooit te laat kwam
Hij vaart uit als ieder verstandig mens blijft liggen. Terugkeren staat niet op zijn lijst.
AI-beeld ter illustratieDe klant die zichzelf niet kon uitstaan
Onder de brouwerij woont iets dat niemand mag aankijken. De jongste knecht gaat toch naar beneden — met zijn ogen dicht.
AI-beeld ter illustratieDe rekening van één dubbeltje te veel
Zwolle wil ieder muntje hebben. Kampen zorgt ervoor dat het er heel veel zijn.
AI-beeld ter illustratieDe vrouw die niet aan land hoorde
Edam vangt een wonder. Haarlem vindt dat het recht heeft op een groter wonder. Niemand vraagt het wonder wat zij wil.
AI-beeld ter illustratieDe ochtend waarop niemand iets gedaan had
De boer noemt zichzelf de hardste werker van de Kempen. Zijn werk gebeurt vooral wanneer hij slaapt.
AI-beeld ter illustratieDe veldslag tegen de vis
Er ligt een monster op straat. Gelukkig heeft Weert een schout die precies weet waar hij veilig staat.
AI-beeld ter illustratieVier dorpen en drie knappe koppen
De heren komen namen bedenken. Eerst willen ze eten. Daarna blijkt een sloot verstandiger dan de hele commissie.
AI-beeld ter illustratieEen kind zonder gebruiksaanwijzing
Vader heeft precies bedacht wat voor kind hij wil. De steen heeft daar nog geen ja op gezegd.
AI-beeld ter illustratieDe bel die voor de rovers luidde
Ellert en Brammert hebben een bel voor hun slachtoffers. Marieke heeft lang genoeg geluisterd.
AI-beeld ter illustratieDe kist die niet mocht niezen
Een geleerd hoofd. Twee onwillige knieën. En bewakers die hun gevangene zelf naar buiten dragen. Als zijn neus zich tenminste gedraagt.