Kampen leest zijn Hanzeverleden langs rivier en poorten

Kampen heeft een manier om zijn Hanzegeschiedenis midden op straat zichtbaar te maken. Verspreid over de stad staan doorkijkpanelen met tekeningen van het vroegere Kampen. De Bovenkerk, de verdwenen Hagenpoort, de IJsselkogge en de Stadsbrug behoren tot de plekken die in het project Hanzeschatten een verhaal krijgen. In het wegdek van de binnenstad liggen Hanzemunten als aanwijzing naar de panelen. Het is een uitnodiging om de stad te voet te lezen, met de IJssel als vaste lijn.

De rivier was meer dan decor. Volgens de stadsgeschiedenis van Visit Kampen ontstond op de zuidelijke oeverwal van de IJssel in de twaalfde eeuw een handelsnederzetting. Langs de Oudestraat kwam bebouwing, met aan het einde de Bovenkerk. Toen de stad groeide, schoven gracht en muren mee: de Burgel en de eerste ommuring kwamen er al aan het einde van de twaalfde eeuw. Wie nu vanaf het water de gevelrij ziet, kijkt dus naar de kant waar de stad zich aanvankelijk vormde.

De Koornmarktspoort maakt het verband tussen stad en rivier tastbaar. Deze oudste stadspoort van Kampen dateert volgens Visit Kampen uit de veertiende eeuw en staat tussen de IJssel en het oude centrum. Voordat de eerste brug beide oevers verbond, vertrok hier het veer naar de overkant. De ruimten boven de doorgang kregen later uiteenlopende functies, waaronder die van gevangenis en onderkomen voor soldaten. De huidige Stadsbrug met haar gouden wielen is een ander herkenningspunt in de skyline langs de IJssel.

Aan de landzijde bleven twee andere poorten staan. De Broederpoort aan de Broederweg werd in de vijftiende eeuw gebouwd als onderdeel van een aarden verdedigingswal. In de zeventiende eeuw gaf architect Thomas Berendtsz haar de renaissance-uitstraling met natuurstenen versieringen. De poort kreeg daarna heel andere gebruikers: het Chirurgijngilde had er een gildekamer, en in de tweede helft van de twintigste eeuw was er een stedelijk museum gevestigd. Visit Kampen noemt haar tegenwoordig een expositieruimte en trouwlocatie.

Ook de Cellebroederspoort dateert uit de uitbreiding van de stad in de vijftiende eeuw. Zij verving een oudere poort aan het einde van de Geerstraat, kreeg later de naam van het nabijgelegen Cellebroedersklooster en werd in renaissancestijl verbouwd. Aan de stadszijde bleef een gotische spitsboog in de doorgang zichtbaar; aan de plantsoenzijde staat juist een rondboog. Die verschillende zijden laten zien hoe een verdedigingswerk door de tijd veranderde. De drie bewaard gebleven grote poorten zijn de Koornmarktspoort, Broederpoort en Cellebroederspoort.

Het nieuwe Hanzeschattenproject knoopt die oudere plekken aan andere verhalen vast. Bij de doorkijkpanelen horen ook de Leeuwentoren, de kogges en de Hanze. Visit Kampen zegt dat bezoekers bij elk paneel kunnen beginnen en vervolgens zelf een route kunnen kiezen; de Hanzemunten in het wegdek helpen daarbij. Wie liever bij het water begint, kan de Nautische Hanzewandeling Benedenstrooms nemen: die start bij de Stadskazerne aan het Van Heutszplein en behandelt het maritieme verleden van Kampen. De route kan in één keer of in delen worden gelopen.

Voor een herfstwandeling is het onderscheid tussen de routes handig. De Hanzeschatten richten de blik op historische locaties met nieuwe tekeningen; de nautische wandeling volgt het verhaal van water en scheepvaart. De drie stadspoorten geven onderweg een tastbaar tegenwicht aan de reconstructies. Visit Kampen noemt een beschermd stadsgezicht en honderden rijksmonumenten, maar een bezoek hoeft niet langs allemaal. Begin bij een paneel of bij de Stadskazerne en kies een deel van de stad dat je te voet wilt bekijken.