Sint-Maarten op 11 november: waarom kinderen met lampionnen lopen
Het feest herinnert aan een gedeelde mantel. De huidige tocht langs de deuren ziet er per buurt anders uit.
Op 11 november lopen in sommige Nederlandse straten kinderen met lampionnen langs de deuren om te zingen en iets lekkers op te halen. Het Meertens Instituut benadrukt dat de viering sterk per buurt verschilt: de ene straat is druk, een wijk verderop kan het stil zijn. Er is geen landelijke optocht met één vast programma.
De naam verwijst naar Martinus van Tours, die in de vierde eeuw als soldaat in het Romeinse leger diende. Volgens het verhaal schonk hij de helft van zijn mantel aan een bedelaar. Het Meertens Instituut noemt deze daad van barmhartigheid nog altijd de kern van het feest.
De gebruiken veranderden door de eeuwen. In de middeleeuwen gingen volgens het Meertens Instituut vooral arme mensen langs de deuren om eten te vragen; jongeren verzamelden hout voor een vreugdevuur. Waar toen het vuur centraal stond, brengen kinderen tegenwoordig licht mee in hun lampionnen.
Het feest is regionaal en groeit volgens het Meertens Instituut mede doordat scholen en buurten het actief oppakken. De instelling noemt verschillende gebieden, maar publiceerde in 2023 en 2024 niet geheel gelijkluidende omschrijvingen van de verspreiding. Een precieze rangorde per provincie volgt daaruit niet.
In Utrecht is Sint-Maarten de schutspatroon van de stad. De plaatselijke organisator kondigt voor 2026 een programma van 10 oktober tot en met 11 november aan. Op zaterdag 7 november staat de Ronde van Sint Maarten met lichtobjecten op de agenda.
Voor woensdag 11 november noemt de Utrechtse organisator lampionnenoptochten in verschillende wijken tussen 18.30 en 19.30 uur. Wie mee wil lopen, zoekt dus het programma van de eigen buurt of lokale organisator op.