Wat een buienradar wel en niet vertelt
Het kleurenplaatje op je telefoon is geen emmer op het gras. Het is een echo hoog in de lucht, omgerekend naar regen.
Het KNMI heeft neerslagradars, onder meer in Herwijnen en Den Helder. De antenne zendt pulsen uit. Druppels, sneeuwvlokken en hagelstenen kaatsen een deel terug. Uit de looptijd volgt de afstand, uit de sterkte van de echo een schatting van de intensiteit. Apps als Buienradar gebruiken die data. Wat jij ziet, is dus geen foto van natte stoeptegels, maar een momentopname van reflectie in de atmosfeer.
Dat verschil doet ertoe. De radar scant al gauw op grotere hoogte. Motregen uit wolken met een lage basis, soms maar honderden meters, mist hij vaak. Mist ziet hij niet: die druppels zijn te fijn en te laag. Omgekeerd kan de echo regen tonen die onderweg verdampt; jij blijft droog terwijl de kaart groen kleurt. Aan de randen van het bereik vertekent het beeld. Bomen, gebouwen of heuvels blokkeren een deel van het signaal. Niet elke echo is een bui: clutter van obstakels, insecten of vogels kan meeliften.
Regenmeters op KNMI-stations meten wél wat de grond raakt, maar staan te dun om elke bui te vangen. Daarom combineert het instituut radar met meters. Zelfs dan blijft een bui grillig: twee kilometer verderop kan het droog zijn. De kaart is het beste overzicht dat we hebben, geen garantiebewijs voor jouw tuin. Een verwachtingslus die de bui vooruit schuift, is nóg een stap verder: dat is interpretatie, geen extra meting.
Gebruik de radar dus als kompas, niet als vonnis. Fel geel betekent: daar zit nu veel echo. Of die echo als plas aankomt, hangt af van de luchtlaag eronder. Kijk naar de beweging van de vlek over een half uur. Blijft hij hangen, dan wordt de kans groter. Schuift hij langs je postcode, dan kun je de jas laten hangen.
De kracht van het plaatje is de dekking. De zwakte is de hoogte. Wie beide onthoudt, wordt minder vaak verrast.
Even anders kijken
Mist en veel motregen uit lage wolken blijven op de neerslagradar vaak onzichtbaar.
Vergelijk het radarbeeld met wat je buiten ziet. Kleurt de kaart terwijl het droog blijft, dan kan verdamping onderweg een verklaring zijn; het kaartbeeld is geen garantie voor regen op jouw plek.