Leidens Ontzet 2026: de Grote Optocht en het thema 'Horen, Zien en Proeven'
Op zaterdag 3 oktober trekt de Grote Optocht door Leiden, met praalwagens, muziek en een prikkelarm deel. Zo loopt de stoet en wat je erin ziet.
Redactie Holland Magazine · 3 oktober 2026
Archieffoto: optocht op 3 oktober 1956, ter illustratie van de editie 2026.
Op zaterdag 3 oktober 2026 viert Leiden het ontzet van de stad in 1574, en een van de grote publiekstrekkers is de Grote Optocht. Volgens de 3 October Vereeniging, de organisator van het feest, begint hij om 13.00 uur en duurt hij tot 16.00 uur. Dit stuk gaat over wat er die middag door de straten trekt.
Een stoet met een thema
De optocht trekt volgens de 3 October Vereeniging elk jaar op 3 oktober door de stad, met praalwagens, muziek, dans en kleurrijke kostuums. Langs de route staan doorgaans duizenden toeschouwers. Dit jaar heet het thema 'Horen, Zien en Proeven'. Daarmee verwijst de Vereeniging naar de zintuigen: zij schrijft dat een bekend geluid, een bijzondere aanblik of een vertrouwde smaak iemand in één keer kan terugbrengen naar een speciaal moment.
De streekomroep Sleutelstad zendt de optocht live uit vanaf het balkon van de Stadsgehoorzaal aan de Breestraat.
De route begint op de Zoeterwoudsesingel en gaat met de klok mee richting Lammenschansweg en Witte Singel, Noordeinde, Breestraat en Levendaal. De optocht eindigt op de Hoge Rijndijk ter hoogte van de Burggravenlaan. Volgens de gemeente Leiden zijn de wegen langs de route, waaronder de Korevaarstraat, op zaterdag 3 oktober van 07.00 tot 17.00 uur afgesloten.
Wie voorop loopt en wat volgt
Vooraan loopt het Lopend Leids Vendel, de officiële garde van de Vereeniging, onder de zinspreuk Panis et Piscis: brood en vis. Daarachter rijdt een erewacht te paard van Friese paarden en amazones met het vaandel van de Vereeniging. Dan volgt de stoet van rijtuigen. In het eerste rijtuig zitten de burgemeester van Leiden en de voorzitter van de Vereeniging met hun partners. In het vierde rijtuig zit dit jaar de Lord Mayor van zustergemeente Oxford, vanwege het tachtigjarig jubileum van de stedenband tussen beide steden. Het vijfde rijtuig is de historische Gouden Koets, met daarin Paralympisch medaillewinnaar Jeroen Kampschreur.
Wie komt kijken, doet er goed aan niet met de auto te komen. De 3 October Vereeniging adviseert het centrum lopend, op de fiets of met het openbaar vervoer te bezoeken, omdat het met de auto minder goed bereikbaar is. Ook heeft de NS tijdens Leidens Ontzet een speciale dienstregeling.
Daarna komen de thematische delen. De Vereeniging noemt er vijf:
- Perspectief op Leiden: spiegelende objecten richten het beeld op het publiek, en de Stadsgehoorzaal, die twee eeuwen een icoon van muziek en cultuur is, trekt voorbij.
- Stoom & Chocolade: steampunk komt samen met Sjakie en de Chocoladefabriek, met als uitsmijter een groep menselijke roeptoeters.
- Prikkelarm: een rustig deel van de optocht.
- VerLeiden: met Circus Miloco en 125 jaar Nieuwenburg.
- Zinderende Zintuigen: een reis waarin waarnemingen door elkaar lopen.
Ook meerdere Leidse en regionale muziekverenigingen lopen mee, schrijft het lokale platform WhatsOn Leiden.
Een feest met een eigen vereniging
Dat de optocht er elk jaar is, is te danken aan de 3 October Vereeniging. Die organiseert sinds 1886 het feest. Bij de oprichting had de Vereeniging ongeveer 1.060 leden, nu zijn dat er ruim 21.500, schrijft ze zelf. Vaste onderdelen op 2 en 3 oktober zijn de Taptoe, de Reveille, de Koraalzang en de uitreiking van haring en wittebrood, naast de optocht, het straattheater en het lunapark.
Even anders kijken
Het is opvallend dat juist een feest van lawaai een rustig stuk heeft ingebouwd. Het prikkelarme deel is volgens de organisatie 'een moment van rust midden in alle feestelijkheid'. Dat past bij het thema: wie hoort, ziet en proeft, merkt ook dat zintuigen soms rust nodig hebben. Midden in een stad die zijn bevrijding viert met trommen, toeters en vuurwerk is dat misschien wel de mooiste vorm van gastvrijheid.
