Lochem tussen Markt en Berkel: van landstad naar landschap
Een stadswandeling, de toren van de Gudulakerk en de oude handelsrivier laten zien hoe centrum en Achterhoek elkaar in Lochem raken.
Lochem laat zich het best begrijpen door eerst het centrum in te lopen en daarna de stad uit te kijken. De VVV noemt de gemeente een verzameling van elf dorpen en één historische landstad. Dat is een bruikbaar onderscheid: rond de Markt ligt een stad met een eigen geschiedenis, terwijl de Berkel, landgoederen en coulissen het grotere landschap bepalen. In oktober verschuift de aandacht gemakkelijk van een volle evenementenkalender naar de route zelf. Wie een wandeling plant, kan beide kanten combineren zonder te doen alsof alle vaartochten of rondleidingen nog op iedere najaarsdag vertrekken.
Volgens de VVV kreeg Lochem in 1233 stadsrechten. Een instapwandeling met stadsgids begint bij het VVV-punt aan Markt 2 en voert door het historische centrum. De route is bedoeld om de verhalen achter zichtbare plekken te leren kennen, niet om een vaste lijst monumenten af te vinken. De VVV vermeldt voor deze wandeling dinsdagmiddagen tussen 1 april en 1 november, met een minimum van twee inschrijvingen. De VVV publiceert de boekbare data. Zelf lopen kan ook: het informatiepunt noemt routeboekjes voor verschillende lengtes.
Midden in de stad staat de toren van de Gudulakerk. De VVV beschrijft een ontmoeting met de beiaardier waarbij het carillon en de weg naar boven samen één verhaal vormen. Wie de klim maakt, ziet de compacte stad en haar omgeving vanuit een ander standpunt. De VVV noemt een bijeenkomst op bijna iedere woensdag, maar het woord bijna is voor bezoekers wezenlijk. Het kan dus de moeite waard zijn de toren eerst van beneden te bekijken en voor een beklimming de actuele mogelijkheid na te vragen. Een bezoek aan de kerk of toren is geen vanzelfsprekend onderdeel van elke stadswandeling.
Buiten het centrum verandert de Berkel het perspectief. De VVV noemt haar een oude handelsrivier die door het Achterhoekse landschap slingert. De historische zompen waren platte vaartuigen voor de handel tussen Zutphen en het Duitse Vreden; in Lochem wordt een replica gebruikt voor publieksvaart. De VVV noemt op de route Kasteel De Cloese en Landgoed De Heest. Vaartijden en beschikbaarheid verschillen per datum.
Ook zonder boot is de overgang van stad naar landschap de moeite van het plannen waard. De VVV beschrijft de omgeving als een afwisseling van bossen, buurtschappen, weilanden, waterwegen en landgoederen. De Lochemse Berg en, verder westelijk, de uiterwaarden van de IJssel laten zien hoe verschillend de gemeente en haar omgeving kunnen zijn. Dat zijn geen punten van één korte stadswandeling; afstanden en paden moeten voor een eigen route worden gecontroleerd. De aantrekkingskracht ligt in die schaalwisseling: van de Markt en de toren naar een rivier en landgoederen die ouder handelsverkeer zichtbaar maken.
De VVV aan Markt 2 en de actuele site geven informatie over geschikte routes. Het informatiepunt vermeldt voor oktober tot en met maart opening op werkdagen van 10.00 tot 16.00 uur en op zaterdag van 10.00 tot 14.00 uur. Openingstijden, routeboekjes en boekbare activiteiten kunnen veranderen. De planning begint met de keuze tussen Lochem als stad, het landschap rond de Berkel of een combinatie van beide. Een gids, torenbeklimming of vaartocht vraagt een afzonderlijke boeking zodra de beschikbaarheid duidelijk is. Zo blijft de dag ook interessant wanneer één activiteit niet beschikbaar blijkt.