HOLLANDMagazine
Nederlands

Zuid-Holland

Kaag en Braassem

De watertoren in het straatbeeld van Roelofarendsveen
De watertoren in het straatbeeld van Roelofarendsveen · Foto: Michielverbeek / Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0

Kaag en Braassem ligt in het noorden van Zuid-Holland, rond de Kagerplassen en het Braassemermeer. De gemeente ontstond in 2009 uit de samenvoeging van Alkemade en Jacobswoude en telt elf dorpen: Leimuiden, Hoogmade, Nieuwe Wetering, Rijnsaterwoude, Oude Wetering, Kaag, Roelofarendsveen, Oud Ade, Woubrugge, Bilderdam en Rijpwetering. Het gemeentehuis staat aan het Westeinde 1 in Roelofarendsveen.

Water bepaalt het landschap. Rond Kaag liggen de Kagerplassen. Naar het Kaageiland vaart een autoveer dat dag en nacht vaart. Op het Braassemermeer wordt bij vorst op het ijs gezeild; de IJszeilvereniging Brasemermeer geldt als de oudste ijszeilclub ter wereld.

In de gemeente staan twintig werkende molens en twee musea: Museum Oud Alkemade in Oude Wetering en Museum Van Hemessen in Woubrugge. In Roelofarendsveen staat een watertoren uit 1931 met tulpen op de top.

Zien en doen

Museum Oud Alkemade, Oude Wetering

Museum Oud Alkemade aan de Saskia van Uylenburchlaan 22 in Oude Wetering laat de geschiedenis van de voormalige gemeente Alkemade zien. Van 1 november 2026 tot en met 3 januari 2027 loopt de tentoonstelling Kom je spelen? over hoe kinderspel veranderde, met houten speelgoed, oude schoolbanken, inktpotten en speelplaatsspelletjes. Het museum is op zondag van 14.00 tot 17.00 uur en op dinsdag van 13.30 tot 16.00 uur open. Met kerst, Pasen en Pinksteren en in juli en augustus is het gesloten.

Museum Van Hemessen, Woubrugge

Museum Van Hemessen zit aan de Dokter Lothlaan 1 in Woubrugge, op de eerste verdieping van de brandweergarage uit 1952. Het toont de geschiedenis van Woubrugge, Hoogmade en het verdwenen dorp Jacobswoude, met onder meer schoolspullen uit de 19e eeuw, ansichtkaarten, scheepsmodellen en archeologische vondsten. De kern is de verzameling die dorpsveldwachter O.C. van Hemessen tussen 1890 en 1937 bijeenbracht. Het museum is op zondag van 14.00 tot 16.00 uur open; in november, december, januari en februari alleen op de eerste zondag van de maand.

Watertoren, Roelofarendsveen

De watertoren aan Noordhoek 7 in Roelofarendsveen dateert uit 1931 en is 31,5 meter hoog. Het is een vierkant, sober gebouw midden in het dorp. Sinds 1986 staan er rode tulpen op, een verwijzing naar de bloementeelt in het gebied. In 1987 hield de toren op met zijn werk als watertoren en sinds 2001 bestaat hij uit woningen. Op de begane grond zit een bloemenwinkel. De toren is een gemeentelijk monument.

De Protestantse Kerk in Kaag
De Protestantse Kerk in Kaag · Foto: Vincent van Zeijst / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Kaag en de Kagerplassen

Kaag ligt op een eiland in de Kagerplassen. Het Kaageiland is bereikbaar met een autoveer dat 24 uur per dag vaart. Op het eiland staat de Protestantse Kerk aan de Julianalaan 7, een zaalkerk in laat-victoriaanse stijl. De kerk is een rijksmonument vanwege het 18e-eeuwse interieur met koperen lezenaars, een doopbekkenhouder en twee koperen kronen. Zeilclubs houden in het hoogseizoen wedstrijden op de plassen; bij vorst wordt er geschaatst en op het ijs gezeild.

Zicht op het Braassemermeer bij Oude Wetering
Zicht op het Braassemermeer bij Oude Wetering · Foto: Wikifrits / Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0

Braassemermeer

Het Braassemermeer hoort bij het Hollands Plassengebied. Roelofarendsveen ligt aan de westoever en Rijnsaterwoude aan de oostoever; in het zuiden ligt natuurgebied De Hemmen. Langs het meer lopen onder meer de Braassemroute en de Braassemermeerroute voor wandelaars en fietsers. Aan de oevers liggen jachthavens, cafés en restaurants. Bij vorst worden hier ijszeilwedstrijden gehouden met Oudhollandse ijsschuiten, DN-boten en Monotype XV.

Een dag in Kaag en Braassem

Een zondag, de dag waarop Museum Oud Alkemade open is. De route loopt van Kaag via Roelofarendsveen naar Oude Wetering.

10.45 · Kaag en de Kagermolen

Een autoveer vaart dag en nacht tussen Buitenkaag en het Kaageiland. In de Protestantse Kerk aan de Julianalaan 7 begint op zondag om 10.00 uur de dienst. De Kagermolen staat aan de Balgerij, langs het gratis, bewegwijzerde Laarzenpad van 5 kilometer.

12.45 · Watertoren, Roelofarendsveen

De watertoren aan Noordhoek 7 uit 1931 is 31,5 meter hoog en heeft sinds 1986 tulpen op de top.

14.00 · Museum Oud Alkemade, Oude Wetering

Het museum is op zondag van 14.00 tot 17.00 uur open. De tentoonstelling Kom je spelen? laat houten speelgoed, oude schoolbanken en inktpotten zien.

15.45 · Braassemermeer

Langs het meer lopen de Braassemroute en de Braassemermeerroute. Bij vorst wordt hier op het ijs gezeild.

Kaart en kernen

Alphen aan den Rijn Leiden Aalsmeer Nieuwkoop Noordwijk Leiderdorp Teylingen Uithoorn Haarlemmermeer Zoeterwoude Lisse Kaag en Braassem Alphen aan den Rijn Leiden Aalsmeer Nieuwkoop Leiderdorp Teylingen Haarlemmermeer Zoeterwoude Lisse KAAG EN BRAASSEM

Grenzen, water en wegen: © Kadaster / PDOK (CC0). Parkeren: RDW Open Data. Voorzieningen: © OpenStreetMap-bijdragers. Loopcirkels: hemelsbreed bij 5 km/u, indicatief.

Woonplaatsen

  • Hoogmade
  • Kaag
  • Nieuwe Wetering
  • Oude Wetering
  • Rijnsaterwoude
  • Roelofarendsveen
  • Woubrugge
  • Oud Ade
  • Leimuiden
  • Rijpwetering

Meer over de watertoren van Roelofarendsveen

De watertoren van Roelofarendsveen is uit 1931, 31,5 meter hoog en sinds 1987 niet meer in gebruik als watertoren. Sinds 2001 bestaat hij uit woningen.

In 1931 stelden inwoners grond in het dorpscentrum beschikbaar voor een nieuwe watertoren. De toren is 31,5 meter hoog. Een reservoir van 150 m³ voedde de drinkwaterleiding. Het ontwerp is vierkant en sober.

In 1986 kwamen er vier rode tulpen op de toren als symbool van het gebied; Erick Jan Bannink ontwierp de tulp en de slogan. In 1987 verloor de toren zijn functie. Een storm in januari 1990 beschadigde de oorspronkelijke tulpen van doek. In maart 1991 plaatsten telers uit Roelofarendsveen nieuwe tulpen van plexiglas.

In 2001 is de toren verbouwd tot woningen, naar een ontwerp van VRP Architecten. Er kwamen vijf verdiepingen bij op de drie die er al waren. Op de begane grond zit een bloemenwinkel.

Kerncijfers en vervoer

Inwoners

29.467

Oppervlakte

72,24 km²

Water

9,00 km²

Woonplaatsen

10

Peildatum · 1 januari 2026

Natuur, erfgoed en cultuur

Twintig molens

In Kaag en Braassem staan twintig werkende molens en twee halve molens: de Grietmolen in Leimuiden en de Zonnemolen in Roelofarendsveen, waarvan bij beide alleen de romp nog staat. In de volksmond heet de Zonnemolen 'De molen zonder wieken'. Zeven van de werkende molens staan in Rijpwetering, zes in Hoogmade. In Hoogmade werken de Doesmolen en de Kalkmolen als paar.

De Rijnlandse Molenstichting heeft 17 van haar 46 molens in de gemeente. Haar molens houden bij gunstig weer op de eerste zaterdag van de maand een draaidag. De Kagermolen bemaalt een polder van ongeveer 100 hectare met een opvoerhoogte van 1,40 meter. Sinds 1985 is hij reserve bij een elektrisch gemaal, en een vrijwillige molenaar houdt hem draaiende.

Water en ijs

Het Braassemermeer was een handelsroute waarlangs goederen van de dorpen naar de grote steden gingen. De polders eromheen leveren al meer dan honderd jaar groenten en snijbloemen. In de Veenderpolder, bereikbaar via een sluis bij Roelofarendsveen, staan veel molens.

Het meer is aan het water verbonden met de Wijde Aa, de Kromme Does, de Woudwetering en de Ringvaart. De Kagerplassen zijn geschikt voor bijna alle watersport, van zeilen en kanoën tot roeien en waterskiën.

Rubrieken

HomeStad & streekNatuurErfgoedReceptenAlle verhalen